'Eco-filosofisch denken' en een 'bioregionale ontwerpbenadering' - het zijn geen makkelijke begrippen. Toch wil Studio Inscape juist daarmee buiten zijn architectonische bubbel treden en een breed publiek betrekken bij zijn werk. En dat blijft niet onopgemerkt. Oprichters Eileen Stornebrink en Willie Vogel zijn uitgeroepen tot winnaars van de Jonge Maaskantprijs 2026.
De transformatie- en renovatieopgave wint gestaag aan belang. Dit komt door de hoge CO2-belasting van nieuwbouw, zowel in materiaal als op de bouwplaats. Maar ook de culturele en maatschappelijke context - stadsbeeld, woningnood, gebruiksgeschiedenis - zijn redenen om niet te kiezen voor sloop en nieuwbouw. Aan de ARC27-jury de taak om een winnaar aan te wijzen in een opgave waar uiteenlopende aspecten samenkomen.
De invloed van Nederland in China lijkt stilgevallen sinds het verdwijnen van het NAi. Tegelijk is de honger naar kennis over hergebruik en duurzame architectuur groot. De vraag is niet óf, maar hoe de nieuwe generatie Nederlandse architecten zich opnieuw kan verbinden met China.
Serge Schoemaker Architects heeft een loftwoning op de eerste verdieping van een rijksmonumentaal grachtenhuis aan de Lauriergracht in Amsterdam getransformeerd. Het pand kreeg zijn huidige verschijningsvorm door een verbouwing van architect Adrianus Cyriacus Bleys in 1882 en maakte deel uit van het kloostercomplex De Voorzienigheid. Bij de transformatie dienden de bestaande ruimtelijke kwaliteiten als uitgangspunt.
Schijnbaar uit het niets landde Sweco in 2023 in de Nederlandse architectuur met de overname van JHK Architecten en Van Aken Architectuur. Afgelopen jaar werd Architecten aan de Maas - als onderdeel van ingenieursbureau Volantis - ingelijfd, alsook verschillende ingenieurs- en architectenbureaus in België. Er volgden persberichten over grote opdrachten waaronder het nieuwe Philips-Stadion in Eindhoven en Cultuurcluster8 in Amsterdam Zuidoost. Maar de multi-dienstverlener wordt ook met enige scepsis bekeken. Is dit het bureau van de toekomst?
De Gent Waste Brick is een toonbeeld hoe ambachtelijke innovatie en opschaling tóch samen kunnen gaan. In een klimaat waar het gebruik van de gebakken baksteen steeds moeilijker te verdedigen is, ontwikkelde BC Materials voor het Design Museum Gent een duurzaam en hyper-lokaal alternatief.
Veel mensen hebben op een stoel van hem gezeten of een gebouw van hem bezocht maar weinigen zullen zijn naam kennen. Kho Liang Ie is de meest onbekende bekende ontwerper van Nederland. Een tentoonstelling in Stedelijk Museum Amsterdam brengt daarin op schitterende wijze verandering.
Architect Caro van der Venne van Nudus maakt in haar werk relatief weinig gebruik van AI. Ja, soms bij de eindredactie van teksten of het maken van beelden, zo vertrouwde ze Michelle Gullickx en mij toe tijdens de opname van een nieuwe podcastaflevering voor 'Over architectuur gesproken'. Maar uiteindelijk blijft architectuur maken toch vooral denkwerk en daar zijn mensen nu eenmaal beter in.
Wat als het niet de vrouwen zijn die emancipatie missen, maar het hele vak? Architect Ninke Happel draait de vraag om. Want achter de scheve man-vrouwverhouding in de architectuur schuilt volgens haar een dieper probleem: een vakgebied dat structureel wordt onderschat, onderbetaald en onzichtbaar gemaakt. Door in dit essay de structurele beperkingen - maar ook de bijbehorende kansen - op een rij te zetten, roept ze heel Nederland op: #emancipeerdearchitect!
Wie bepaalt wie wordt opgenomen in de architectuurgeschiedenis? Ariadne ziet hoe vrouwen structureel uit de canon zijn geschreven en ervaart hoe haar werk wordt onderschat. Michelle signaleert hoe alle disciplines achter de schermen van de architectuur nauwelijks erkenning krijgen. Ze stelt daarom voor om, naar voorbeeld van de Oscars, ook niet-ontwerpende disciplines onderdeel te maken van de architectuurprijzen.
Meintje Delisse volgde een kronkelig pad om architect te worden. Tijdens haar mbo-opleiding bouwkunde ontdekte ze op stage in New-York de architectuur. Later deed ze, na het hbo, de Academie voor Bouwkunst. Inmiddels is ze mededirecteur bij bureau SLA en moeder van twee kinderen. 'Ik heb veel gehad aan mijn mannelijke mentoren, nu is het aan ons vrouwen om elkaar te inspireren.'
In de architectuur praten we graag over vernieuwing, vooruitgang en maatschappelijke relevantie. Maar als het gaat over wie blijft, wie doorgroeit en wie afhaakt, blijken vastgeroeste patronen opvallend hardnekkig. Al in de jaren negentig werd duidelijk dat de emancipatie in het vak vooral op papier had plaatsgevonden. 25 jaar later klinkt wat jonge vrouwen vertellen nog altijd verontrustend bekend. Dat is geen toeval - en geen individueel falen. Dat is een systeemprobleem, betoogt Lara Schrijver.
GesponsordIn het Brabantse Standdaarbuiten wordt het huidige suikerentrepot door Bezemer Bouw getransformeerd naar 44 appartementen. Doordat het suikerentrepot vroeger diende als opslagplaats voor suiker, heeft het een bijzonder karakter.
GesponsordWoningen toevoegen op een efficiënte manier, maar wel met een hoog afwerkingsniveau en een duurzame kwaliteit. Dat was de uitdaging voor architect Jeroen Hooyschuur van Hooyschuur Architecten & Adviseurs bij het ontwerp van 24 sociale huurwoningen in Haarlem, in opdracht van woningcorporatie Pré Wonen.
Gesponsord'In goed geïsoleerde woningen is gecontroleerde luchtverversing essentieel', zegt Michel Mengerink, business development concepten bij Duco. In het nieuwe dorp Reeve bij Kampen ondersteunt natuurlijke ventilatie het comfort én het energiezuinige karakter van 18 biobased eengezinswoningen.
GesponsordNieuwe regelgeving, internationale branden en veranderende bouwmethoden dwingen architecten en aannemers om kritischer naar de gevel te kijken. Niet toevallig: bij brand bepaalt de gevel mede hoe snel vuur zich verspreidt. En dan telt elke minuut. 'Je kunt één materiaal perfect op orde hebben, maar als de totale gevelopbouw niet klopt, verlies je net daar kostbare tijd.'
GesponsordIn veel gevallen wordt een gevel niet alleen op uitstraling ontworpen, maar ook op licht, zicht en ventilatie. 'Opvallend genoeg krijgt het dak diezelfde aandacht nog niet altijd', zegt Arjan Matijssen, hoofd verkoop binnendienst bij FAKRO. 'Terwijl juist daar een enorme kans ligt. Wie het dak benadert als 'vijfde gevel', ontdekt dat dakramen geen detail zijn, maar een ontwerpinstrument dat het verschil maakt tussen een goed en een uitzonderlijk gebouw.'
GesponsordNederland bouwt steeds vaker binnen de bestaande stad. Lege plekken worden ingevuld, gebouwen krijgen extra lagen en daken worden benut voor wonen, groen of ontmoeting. Dat is logisch: er is weinig ruimte buiten de stad en nieuwbouw kost landschap en natuur. Tegelijk maakt deze keuze steden drukker en compacter.
In september 2025 opende het OBA Next Lab Kraaiennest, een tijdelijk bibliotheekgebouw naast metrostation Kraaiennest in Amsterdam-Zuidoost. Het gebouw is ontworpen door de architectenbureaus A-W-R (Amsterdam), Matter Makers (San Francisco) en BA-Z Studio (Bilbao), met Arie van der Neut, Antoine van Erp en Leire Baraja Rodríguez als projectarchitecten. Het initiatief voor het project kwam van Martin Berendse, directeur van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA), die Van der Neut vroeg een gebouw te ontwerpen dat als laboratorium voor de bibliotheek van de toekomst kan fungeren.
RAU Architects heeft Kindcentrum Meerdijk opgeleverd in Waalwijk, in opdracht van Gemeente Waalwijk. Het gebouw combineert een basisschool met kinderopvang en buitenschoolse opvang in een volledig houten constructie. De ruimtelijke opzet volgt een overgang van open naar halfopen en gesloten ruimtes, waarbij grote openingen in gevel en interieur het leerlandschap verbinden.
In mijn jeugd hoorde ik vaak de naam 'Kolenkitbuurt'. Mijn moeder was er eind jaren zestig jongerenwerker en ze had een grote liefde ontwikkeld voor deze Amsterdamse volksbuurt, waar veel mensen uit verschillende culturen samenwonen. De wijk kwam in 2009 in het nieuws als de 'meest problematische wijk van Nederland', met veel armoede, criminaliteit en werkloosheid.
Een studievriendin emigreerde voor de liefde naar Zweden en werkt daar als architect op een groot ingenieursbureau. 'Ik voel me hier soms meer ambtenaar dan architect', vertrouwde ze me een keertje toe. Soms ontwerpt ze een gebouw waarop ze super trots is. Vaker werkt ze aan gewoon een goed gebouw, dat functioneert naar behoren en waar niet veel op aan te merken valt, maar dat niet de aandacht trekt van concullega's of de (architectuur)media.
Sinds de jaren negentig bouwde China op een nauwelijks te bevatten schaal: honderden luchthavens, duizenden musea en compleet nieuwe stadsdelen verrezen in recordtempo. Maar inmiddels is de keerzijde zichtbaar. Door het hele land staan half afgemaakte torens, lege fabrieken en verlaten bouwplaatsen als stille getuigen van een vastgelopen systeem.
Shift Landmark in Rotterdam zet in op een duurzaam icoon. Het Slavernijmuseum in Amsterdam op een inclusief gebouw. Het Design Museum in Gent bewijst dat het allebei kan.
